İşten Çıkarma Prosedürü: Yasal Adımlar

Personelimiz Editör EkibiYayın: Temmuz 2026Güncelleme: 11 Ekim 2026İş Hukuku

İş sözleşmesini feshetmek, hukuki açıdan riskli bir süreçtir. Usule aykırı bir fesih; işe iade davası, ihbar ve kıdem tazminatı farkları ve idari para cezası doğurabilir. Bu rehberde 4857 sayılı İş Kanunu'na göre işten çıkarmanın türlerini, iş güvencesi şartlarını, adım adım prosedürü ve örnek bir çıkış hesabını bulacaksınız. Somut olaylar farklılık gösterebileceğinden kritik kararları avukatınız/mali müşavirinizle doğrulayın.

Fesih Türleri

Bildirimli (Süreli) Fesih – Madde 17

Belirsiz süreli iş sözleşmesi, karşı tarafa önceden bildirim yapılarak feshedilir. İhbar süreleri işçinin kıdemine göre belirlenir:

Bu süreler asgaridir; sözleşmeyle artırılabilir. İşveren, bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen de feshedebilir. Bildirime uymayan taraf, bu sürelere ait ücret tutarında ihbar tazminatı öder.

Geçerli Nedenle Fesih ve İş Güvencesi – Madde 18–21

İş güvencesi hükümleri şu üç şart birlikte varsa uygulanır:

• İşyerinde 30 veya daha fazla işçi çalışması,
• İşçinin en az 6 aylık kıdemi olması,
• Sözleşmenin belirsiz süreli olması.

Bu durumda işveren feshi ancak işçinin yeterliliğinden, davranışlarından veya işletme, işyeri ya da işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir nedene dayandırabilir (md. 18). İşveren vekilleri ve işletmenin bütününü yöneten yardımcıları kapsam dışıdır. Geçerli nedenle fesihte ihbar süresi verilir (veya ihbar tazminatı ödenir) ve şartları varsa kıdem tazminatı ödenir.

Usul kuralları (md. 19): Fesih bildirimi yazılı yapılmalı ve fesih sebebi açık ve kesin biçimde belirtilmelidir. Davranış veya verimle ilgili nedenlerle fesihten önce işçinin savunması alınmalıdır; savunma alınmadan yapılan fesih geçersiz sayılabilir.

Haklı Nedenle Derhal Fesih – Madde 25

İşveren aşağıdaki hallerde ihbar süresi beklemeden sözleşmeyi derhal feshedebilir:

• I – Sağlık sebepleri: İşçinin kendi kastı veya bağımlılığı sonucu hastalanması; ihbar süresini 6 hafta aşan iş göremezlik gibi.
• II – Ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller: Hırsızlık, hakaret, sataşma, doğruluk ve bağlılığa aykırı davranış, devamsızlık (izinsiz veya haklı sebep olmaksızın ardı ardına 2 iş günü, bir ay içinde 2 defa tatili izleyen iş günü ya da bir ayda toplam 3 iş günü işe gelmeme) vb.
• III – Zorlayıcı sebepler: İşçiyi işyerinde bir haftadan fazla çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı durumlar.
• IV – Gözaltı veya tutukluluk: Devamsızlığın ihbar süresini aşması.

Önemli sınır (md. 26): II. bent kapsamındaki haklı fesih hakkı, işverenin olayı öğrendiği günden itibaren 6 iş günü içinde ve her halde olayın gerçekleşmesinden itibaren 1 yıl içinde kullanılmalıdır (işçinin maddi çıkar sağladığı hallerde 1 yıllık süre uygulanmaz). Ayrıca II. bent dışındaki (I, III, IV) haklı fesihlerde ihbar tazminatı ödenmez ama kıdem tazminatı ödenir; yalnızca II. bent fesihlerinde kıdem tazminatı hakkı doğmaz.

İşçinin Haklı Fesih Hakkı – Madde 24

İşçi de sağlık sebepleri, işverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışları (ücretin ödenmemesi, taciz, hakaret vb.) veya zorlayıcı sebeplerle sözleşmeyi derhal feshedebilir. Bu durumda işçi ihbar süresi vermek zorunda değildir ve kıdem tazminatına hak kazanır.

Fesih Prosedürü (Adım Adım)

1. Delilleri ve kayıtları toplayın: Performans raporları, devamsızlık tutanakları, uyarı yazıları. Fesih nedeni belgeye dayanmalıdır.

2. Savunma alın: Davranış veya performans nedenli fesihlerde işçiye yazılı savunma istemi verilir, makul bir süre tanınır.

3. Yazılı fesih bildirimi yapın: Fesih nedeni açık ve kesin yazılır, işçiye tebliğ edilir. İmzadan kaçınılırsa tanıklı tutanak tutulur veya noter kanalıyla gönderilir.

4. İhbar süresini işletin veya ihbar tazminatı ödeyin: İhbar süresi boyunca işçiye günde en az 2 saat ücretli iş arama izni verilir (md. 27); işçi isterse bu izinleri toplu kullanabilir.

5. Alacakları hesaplayıp ödeyin: Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, son ay ücreti ve kullanılmayan yıllık izin ücreti (md. 59, son ücret üzerinden) ödenir. İzin hesabı için yıllık izin hesaplama rehberimize bakın.

6. SGK işten çıkış bildirgesini verin: Çıkış tarihinden itibaren 10 gün içinde, doğru işten ayrılış kodu ile bildirilir (ör. kod 04: belirsiz süreli sözleşmenin işverence haklı sebep bildirilmeden feshi; ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış nedeniyle işverenin haklı feshinde eski kod 29, SGK 2021/9 sayılı Genelgeyle kaldırılmıştır; bunun yerine md. 25/II'nin ilgili bendine göre 42–50 arasındaki kodlardan biri seçilir). Yanlış kod, işçinin işsizlik ödeneğini (işsizlik maaşı şartları ve hesaplama) etkiler ve uyuşmazlık doğurur; kodu mali müşavirinizle doğrulayın. Tüm kodların listesi ve haklara etkisi için SGK işten çıkış kodları rehberimize bakın.

7. Çalışma belgesi verin: İşçiye işin türünü ve süresini gösteren çalışma belgesi verilmelidir (md. 28).

8. İbraname: İbraname, sözleşmenin sona ermesinden en az 1 ay sonra yazılı yapılmalı, alacak kalemleri ve tutarları açıkça gösterilmeli ve ödeme banka yoluyla yapılmalıdır; aksi halde geçersizdir (TBK md. 420).

Örnek Hesap: 3 Yıllık Çalışan

İşveren, tam 3 yıl kıdemli ve brüt aylık ücreti 40.000 TL olan bir çalışanı, ihbar süresi vermeden ve haklı neden olmaksızın çıkarıyor. 10 gün kullanılmamış izni var. Tüm tutarlar brüttür:

• Günlük brüt ücret: 40.000 / 30 = 1.333,33 TL
• İhbar tazminatı: 1,5–3 yıl bandı = 6 hafta = 42 gün × 1.333,33 = 56.000 TL
• Kıdem tazminatı: 3 yıl × 40.000 = 120.000 TL (tavanın altında; giydirilmiş ücret varsa ona göre hesaplanır)
• Kullanılmayan izin: 10 gün × 1.333,33 = 13.333,33 TL
• Toplam brüt: 189.333,33 TL

Net tutar için kesintiler ayrıdır: kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir; ihbar tazminatı ve izin ücreti gelir vergisi ve damga vergisine tabidir. Kıdem hesabının ayrıntıları için kıdem tazminatı hesaplama rehberimize bakın.

Kıdem Tazminatı ve 2026 Tavanı

1475 sayılı Kanun md. 14 uyarınca en az 1 yıl çalışmış işçiye, her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret tutarında kıdem tazminatı ödenir; yıldan artan süreler oranlanır. Yıllık tutar tavanı aşamaz: 2026'nın ilk yarısı için 64.948,77 TL, ikinci yarısı için 73.729,87 TL. Fesih tarihindeki tavan esas alınır.

İşe İade Davası Riski

İş güvencesi kapsamındaki işçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır; anlaşma olmazsa dava açılabilir (md. 20). Mahkeme feshi geçersiz bulursa işveren işçiyi 1 ay içinde işe başlatmazsa 4–8 aylık ücret tutarında iş güvencesi tazminatı, ayrıca en çok 4 aya kadar boşta geçen süre ücreti ve diğer hakları öder (md. 21). Bu nedenle usul adımlarını atlamak, kazanılabilecek bir davayı kaybettirebilir.

Toplu İşten Çıkarma

İşletme gerekleriyle bir ay içinde belirli sayının üzerinde işçi çıkarılması toplu işten çıkarma sayılır (md. 29). İşveren bunu en az 30 gün önceden işyeri sendika temsilcisine, Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne ve İŞKUR'a yazılı bildirmelidir.

Personelimiz ile Çıkış Süreci

Personelimiz personel yönetim sistemi'nde işten çıkışta çıkış tarihi ve nedeni personel kaydına işlenir; savunma ve fesih bildirimi gibi belgeler personelin belgelerine yüklenebilir, Çıkış Hesabı ekranında ise tahmini kıdem, ihbar ve kullanılmamış izin ücreti hesaplanır. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; kesin hesap için mali müşavirinize danışın.