Yıllık İzin Devri: Kullanılmayan Yıllık İzin Yanar mı?
Yıl sonu yaklaşırken İK ekiplerinin en sık duyduğu soru şudur: "Bu yıl kullanmadığım izin yanıyor mu?" Yıllık izin devri konusunda kısa cevap: iş sözleşmesi devam ettiği sürece kullanılmayan yıllık izin kendiliğinden kaybolmaz. Ancak kanun iznin zamanında kullandırılmasını ister. Biriken izin işveren için maliyet, idari para cezası ve ispat riski doğurur. Bu yazıda 4857 sayılı İş Kanunu'nun 53–60. maddeleri ve Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği çerçevesinde devri, paraya çevirme yasağını, işten ayrılışta ödemeyi, zamanaşımını ve ispatı ele alıyoruz. Kıdeme göre izin süreleri için yıllık izin hesaplama yazımıza bakabilirsiniz.
Kullanılmayan Yıllık İzin Yanar mı?
Hayır. İş Kanunu md. 53'e göre yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez. Md. 59 ise sözleşme herhangi bir nedenle sona erdiğinde hak kazanılıp kullanılmayan izin sürelerinin ücretinin ödeneceğini düzenler. Dolayısıyla "yıl sonunda kullanılmayan izin silinir" türünden şirket içi kurallar ve çalışana imzalatılan "iznimden feragat ediyorum" belgeleri hakkı ortadan kaldırmaz; kullanılmayan günler bakiyede kalmaya devam eder.
Kanunun Beklentisi: İzin Gelecek Hizmet Yılında Kullanılır
Devrin mümkün olması, iznin serbestçe biriktirilebileceği anlamına gelmez. İş Kanunu md. 54'e göre işçi her hizmet yılına karşılık iznini gelecek hizmet yılı içinde kullanır. Md. 56 da iznin işveren tarafından 53. maddedeki süreler içinde sürekli bir şekilde verilmesini zorunlu tutar. Yönetmelik md. 13 aynı ilkeyi kısmi süreli çalışanlar için de tekrarlar: her yıl hak edilen izin bir sonraki yıl kullanılır. Buradaki yıl takvim yılı değil, çalışanın izne hak kazandığı tarihten başlayan hizmet yılıdır. Yani her çalışanın "izin yılı" kendi işe giriş yıldönümüne göre değişir.
Öğretide baskın görüş şudur: işçiden veya işyerinden kaynaklanan nedenlerle kullanılamayan izin düşmez ve sonraki yıla devreder. Ancak taraflar izni haklı bir neden olmadan bilerek yıllarca biriktirmemelidir. Yargı uygulamasında birikmiş izinler, iş sözleşmesi sona erdiğinde ücret alacağı olarak hüküm altına alınır.
İzni Kullandırmamanın Riskleri
- İdari para cezası: Md. 103'e göre izni md. 56'ya aykırı bölen, izin ücretini usulüne aykırı veya eksik ödeyen, çıkışta kullanılmayan izin ücretini ödemeyen ya da yönetmeliğe aykırı olarak izin kullandırmayan işverene her işçi için idari para cezası uygulanır. Tutar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.
- Artan maliyet: Birikmiş izin, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden ödenir; aradaki ücret artışları maliyeti büyütür.
- Fesih tartışması: İzinlerin uzun süre hiç kullandırılmaması, işçinin haklı nedenle fesih iddiasında dayanak olarak ileri sürülebilir. Her somut olay ayrıca değerlendirilir.
Alt işveren işçileri: Md. 56'ya göre alt işvereni değiştiği hâlde aynı işyerinde çalışmaya devam eden işçinin izin süresi, o işyerinde geçen toplam süreye göre hesaplanır. Asıl işveren, alt işveren işçilerinin hak ettikleri izinleri kullanıp kullanmadığını kontrol etmek ve ilgili yıl içinde kullanılmasını sağlamakla yükümlüdür. Alt işveren de tuttuğu izin kayıt belgesinin bir örneğini asıl işverene verir. Bu nedenle devreden izinler, alt işveren değişikliklerinde devir teslim belgelerine mutlaka eklenmelidir.
İzin Nasıl Planlanır ve Bölünebilir mi?
- İşçi iznini, kullanmak istediği tarihten en az bir ay önce yazılı olarak bildirir (Yönetmelik md. 7).
- İşveren işçinin istediği tarihle bağlı değildir; ancak izin çizelgeleri işçinin talebi ve iş durumu gözetilerek hazırlanır. Aynı tarihe denk gelen taleplerde işyerindeki kıdem ve bir önceki yıl iznin kullanıldığı tarih önceliği belirler (md. 8).
- İşveren, izinlerin yılın belli dönemlerinde kullanılacağını belirleyip ilan edebilir; Nisan başı ile Ekim sonu arasında toplu izin de uygulayabilir (md. 5 ve 10).
- Yönetmeliğe göre işçi sayısı yüzden fazla olan işyerlerinde izin kurulu kurulur (md. 15); yüzden az olanlarda bu görevi işveren veya görevlendireceği kişi ile işçilerin seçeceği bir temsilci yürütür (md. 18). Tam 100 işçili işyerleri metinde açıkça düzenlenmemiştir.
Bölünme: Yıllık izin işveren tarafından bölünemez. Md. 56'ya göre izin, tarafların anlaşmasıyla ve bir bölümü on günden az olmamak üzere bölümler hâlinde kullanılabilir. İşverenin yıl içinde verdiği diğer ücretli veya ücretsiz izinler ile dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izinden mahsup edilemez. İzne denk gelen hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. İznini başka bir yerde geçirecek işçiye, istemesi ve belgelemesi koşuluyla toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni verilir. İzin ücreti izin başlamadan önce peşin ödenir veya avans olarak verilir (md. 57).
Çalışırken İzin Paraya Çevrilebilir mi?
Hayır. İzin hakkından vazgeçilemediği için iş sözleşmesi devam ederken kullanılmayan izin ücrete dönüşmez. Kanun ücret ödemesini yalnızca sözleşmenin sona ermesine bağlar (md. 59). Yargıtay da sözleşme sürerken izin ücretinin talep edilemeyeceğini kabul eder.
İşveren izin yerine para öderse izin kullandırılmış sayılmaz. Sözleşme bittiğinde izin ücreti son ücret üzerinden yeniden hesaplanır. Yapılmış ödemenin bu alacaktan mahsup edilip edilemeyeceği konusunda yargı kararları farklıdır. Kısacası bu uygulama işvereni izin borcundan kurtarmaz ve aynı tutarı iki kez ödeme riski doğurur.
İşten Ayrılışta Kullanılmayan İzin Ücreti
İş sözleşmesi istifa, işveren feshi, haklı nedenle fesih, emeklilik veya ölüm dahil herhangi bir nedenle sona erdiğinde, hak kazanılıp kullanılmayan izin sürelerinin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden işçiye veya hak sahiplerine ödenir (md. 59). İşveren feshinde ihbar süresi ve yeni iş arama izni yıllık izinle iç içe geçirilemez; bildirim süreleri için ihbar öneli yazımıza bakabilirsiniz.
Hesap Örneği: 12 Gün, 45.000 TL Brüt
Aylık ücretli işçide günlük ücret, aylık brüt ücretin 30'a bölünmesiyle bulunur:
- Son aylık brüt ücret: 45.000 TL
- Günlük brüt ücret: 45.000 ÷ 30 = 1.500 TL
- Kullanılmayan izin: 12 gün
- Kullanılmayan izin ücreti: 1.500 × 12 = 18.000 TL brüt
Bu tutar ücret niteliğinde olduğu için SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerine tabidir ve genellikle son maaşla birlikte ödenir. Kıdem tazminatından farklı olarak bu ödemede tavan uygulanmaz. Örnek, aylık sabit ücreti varsayar; akort, komisyon veya yüzde usulü gibi değişken ücretlerde md. 57'deki ortalama hesabı kullanılır. Çıkış sırasında yapılacak diğer ödemeler için kıdem tazminatı hesaplama rehberimize bakabilirsiniz.
Zamanaşımı: 5 Yıl, Sözleşmenin Bitiminden İtibaren
İş Kanunu'na 2017'de 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile eklenen ek madde 3'e göre, iş sözleşmesinden kaynaklanmak kaydıyla hangi kanuna tabi olursa olsun yıllık izin ücretinin zamanaşımı süresi beş yıldır. Aynı madde kıdem, ihbar, kötüniyet ve eşit davranma ilkesine aykırı fesih tazminatları için de beş yılı öngörür. Md. 59'a göre bu süre iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar. Sözleşme sürerken zamanaşımı işlemediği için yıllar önce hak edilip kullanılmamış izinler de fesihten sonraki beş yıl içinde talep edilebilir. 7578 sayılı Kanun (Resmî Gazete, 1 Mayıs 2026) md. 53–60 ile ek md. 3'ün metnini değiştirmemiştir.
İspat Yükü: İzin Kayıt Belgesi
İşveren, işçilerin yıllık izinlerini gösteren izin kayıt belgesi tutmak zorundadır (md. 56, Yönetmelik md. 20). Bu takip izin defteri veya kartoteks sistemiyle de yapılabilir. Uyuşmazlıklarda Yargıtay'ın yerleşik yaklaşımı şöyledir:
- İznin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir.
- İspat, işçinin imzasını taşıyan izin belgesi veya eşdeğer yazılı belge ile yapılır; belgeden iznin hangi tarihler arasında kullanıldığı anlaşılmalıdır.
- İznin kullandırıldığı yalnızca tanık beyanıyla ispatlanamaz.
İzin belgelerinin diğer personel evrakıyla birlikte nasıl saklanacağı için özlük dosyası yazımıza göz atabilirsiniz.
Yıl Sonu Kontrol Listesi
- Her çalışanın izne hak kazandığı tarihi, içinde bulunulan yıldaki hakkını ve önceki yıllardan kalan bakiyesini tek listede çıkarın.
- Önceki hizmet yılından izni kalanları önceliklendirin ve tarihleri çalışanın talebi ile iş durumuna göre planlayın.
- Toplu izin düşünüyorsanız Nisan–Ekim aralığında planlayıp önceden ilan edin.
- Bölünmüş izinlerde tarafların anlaştığını ve bir bölümün en az on gün olduğunu kayda alın.
- Her izin için başlangıç ve bitiş tarihli, çalışan imzalı belgeyi dosyalayın.
- İzin yerine ödeme yapmayın, izinden vazgeçme belgesi imzalatmayın.
- Ayrılan çalışanın kalan izin ücretini son ücret üzerinden hesaplayın.
- İzin kayıtlarını iş ilişkisi bittikten sonra en az beş yıllık zamanaşımı süresi boyunca saklayın. SGK ile ilgili işyeri defter, kayıt ve belgeleri ise 5510 md. 86'ya göre ilgili yılı izleyen yıl başından itibaren on yıl saklanmalıdır.
Devreden İzni Takip Etmek
Personelimiz'in izin takip programında izin talebi ve yönetici onayı sistem üzerinden yürür; yıllık izin hakkı işe giriş tarihine (ve doğum tarihi girilmişse yaşa) göre otomatik hesaplanır. İzin bakiyeleri ekranında her çalışan için yıllık hak, önceki yıldan devreden kullanılmamış gün ve toplam hak ayrı sütunlarda görünür; liste Excel'e aktarılabilir. Bu ekranda devir yalnızca bir önceki takvim yılından hesaplanır. Daha eski yıllardan kalan bakiyeleri ayrıca kontrol edin. Sistem kaydı planlamayı kolaylaştırır; uyuşmazlıkta ispat için çalışanın imzasını taşıyan izin belgesini de saklayın.
Kıdeme göre yıllık hakkı, önceki yıldan devreden izni ve kalan bakiyeyi tek ekranda gösteren izin takip programımıza göz atın. İzin takip programını inceleyin →