Nöbet Çizelgesi Nasıl Hazırlanır?

Personelimiz Editör EkibiYayın: 11 Ekim 2026Güncelleme: 11 Ekim 2026İzin, Vardiya ve Devam Takibi

Güvenlik, sağlık hizmeti veren özel kuruluşlar, üretimde bakım ekipleri ve oteller gibi kesintisiz çalışan işyerlerinde iş, belirli kişilerin belirli saatlerde "nöbette" olmasına dayanır. Nöbet çizelgesi, bu görevlerin kime, hangi gün ve saatte düştüğünü gösteren plandır. Bu yazıda özel sektörde nöbet listesi hazırlama sürecini, uyulması gereken yasal sınırları, örnek bir dört kişilik haftalık çizelgeyi ve sık yapılan hataları anlatıyoruz.

Nöbet Çizelgesi Nedir, Vardiya Çizelgesinden Farkı Ne?

Vardiya çizelgesi, işyerindeki tüm çalışanların düzenli çalışma saatlerini planlar: sabah, akşam veya gece postası gibi. Nöbet çizelgesi ise genellikle daha dar bir görevi kapsar: bir noktanın veya hizmetin belirli saatlerde mutlaka birinin sorumluluğunda olması. Örneğin bir fabrikada bakım ekibinin akşam saatlerinde arızaya müdahale etmesi, bir otelde gece resepsiyonu, bir sitede güvenlik kulübesinin dolu tutulması nöbet mantığıyla planlanır.

Uygulamada iki tür nöbet görülür: işyerinde fiilen bulunulan nöbet ve çalışanın evinde olup çağrıldığında gelmek üzere hazır beklediği nöbet (icap nöbeti). İkisinin çalışma süresi açısından sonuçları farklı olabilir; aşağıda ayrıca ele alıyoruz. Genel vardiya planlaması için vardiya çizelgesi nasıl hazırlanır rehberimize bakabilirsiniz.

Kapsam notu: Kamudaki hekim nöbetleri ve eczanelerin eczacı odalarınca belirlenen nöbetleri kendi özel mevzuatına tabidir ve bu yazının kapsamı dışındadır. Aşağıdaki kurallar, 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi özel sektör işçileri içindir.

Nöbet Çizelgesinde Uyulması Gereken Yasal Sınırlar

• Haftalık 45 saat ve denkleştirme (md. 63): Haftalık çalışma süresi en çok 45 saattir. Taraflar anlaşırsa süre günlere farklı dağıtılabilir; bu durumda iki aylık denkleştirme döneminde haftalık ortalama 45 saati aşmamalıdır.
• Günlük 11 saat (md. 63): Süre nasıl dağıtılırsa dağıtılsın günlük çalışma 11 saati geçemez. "24 saat nöbet, 48 saat izin" gibi düzenler bu nedenle İş Kanunu'na tabi işçiler için sorun yaratır.
• 11 saat dinlenme: Bu kural İş Kanunu'nun kendisinde değil, vardiya/posta düzenine ilişkin yönetmeliktedir. Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik md. 9'a göre posta değişiminde işçi en az 11 saat kesintisiz dinlendirilmeden çalıştırılamaz. Yönetmelik nöbetleşe işçi postalarıyla yürütülen işleri kapsar; nöbet düzeninizin bu kapsama girip girmediğini kontrol edin. Kapsam dışı nöbetlerde de 11 saatlik ara güvenli bir planlama ölçüsüdür. Akşam 23:00'te biten nöbetin ertesi sabah 07:00'de başlayan nöbetle takip edilmesi (8 saat ara) bu sınırın altında kalır.
• Gece çalışması (md. 69): 20:00–06:00 arası gece dönemidir ve gece çalışması kural olarak 7,5 saati geçemez. Gece nöbeti tutan personeli sabit gece görevinde bırakmak yerine dönüşümlü plan yapmak gerekir.
• Hafta tatili (md. 46): Yedi günlük dönem içinde en az 24 saat kesintisiz dinlenme verilir. Nöbetli düzende bu gün pazar olmak zorunda değildir.
• Fazla çalışma (md. 41): Haftalık 45 saati aşan nöbet saatleri fazla çalışmadır; saat ücretinin %50 fazlasıyla ödenir, işçinin onayı gerekir ve yıllık 270 saati geçemez. Hesap için fazla mesai hesaplama yazımıza bakın.

Hazırlık Süresi ve İcap Nöbeti

İş Kanunu md. 66, bazı süreleri fiilen çalışılmasa bile çalışma süresinden sayar. Bunlar arasında işçinin işyerinde iş görmeye hazır biçimde işverenin emrinde bulunduğu ve çağrılmayı beklediği süreler de vardır. Yani işyerinde "boşta" beklenen nöbet saatleri genel olarak çalışma süresi kabul edilir ve haftalık 45 saat ile günlük 11 saat hesabına girer.

Evden icap nöbetinde durum daha az nettir. Çalışanın gerçekten çağrılıp çalıştığı süreler çalışma süresidir; yalnızca telefon başında beklenen sürenin nasıl değerlendirileceği ise beklemenin ne kadar kısıtlayıcı olduğuna, sözleşmeye ve yargı kararlarına göre değişebilir. İcap nöbeti uyguluyorsanız ücretlendirme ve süre hesabını avukatınızla doğrulayın.

Adım Adım Nöbet Listesi Hazırlama

1. Kapsanması gereken saatleri belirleyin

Önce hangi günlerde, hangi saat aralığında kaç kişinin nöbette olması gerektiğini yazın. Örneğin "her gün 07:00–23:00 arası bir kişi". Bu ihtiyaç, nöbet tanımlarınızı (ör. Sabah 07:00–15:00, Akşam 15:00–23:00) belirler.

2. Nöbet sürelerini yasal sınırlara göre kurun

Tek nöbet 11 saati aşmamalı, gece dönemine düşen nöbetler 7,5 saati geçmemelidir. Ara dinlenmesini (md. 68) nöbetin içine yerleştirin ve kimin yerine bakacağını planlayın.

3. Adil bir rotasyon kurun

Hafta sonu, akşam ve bayram nöbetleri en çok itiraz edilen görevlerdir. Bunları sırayla dağıtın, kişi başı nöbet sayısını aylık olarak izleyin ve bir hafta fazla nöbet tutanı ertesi hafta dengeleyin.

4. Dinlenme sürelerini kontrol edin

Her çalışan için ardışık iki nöbet arasında 11 saat, haftada bir kez 24 saat kesintisiz dinlenme olduğunu tek tek doğrulayın. Haftalar arası geçişi de (pazar akşamı → pazartesi sabahı) unutmayın.

Örnek: 4 Kişilik Haftalık Nöbet Çizelgesi

Aşağıdaki örnekte her gün 07:00–23:00 arası iki nöbetle kapsanır: Sabah (S) 07:00–15:00 ve Akşam (A) 15:00–23:00. Dört çalışan (Ali, Burak, Cem, Deniz) dönüşümlü görev alır.

Bu düzende Ali ve Burak haftada 4 nöbetle 32 saat, Cem ve Deniz 3 nöbetle 24 saat görev alır; kimse 45 saate yaklaşmaz. Akşam nöbetinden sonra kimse ertesi sabah nöbetine yazılmamıştır; aynı çizelge art arda tekrarlandığında da en kısa dinlenme 16 saattir ve herkesin haftada en az 48 saatlik kesintisiz boşluğu vardır. Ertesi hafta Ali–Burak ile Cem–Deniz çiftlerinin yerini değiştirerek nöbet sayısı ve hafta sonu yükü dengelenir. Saatler ara dinlenmesi dahil brüt nöbet süreleridir; işyerinizde sözleşmeye göre eksik kalan haftalık süre başka görevlerle tamamlanabilir.

Nöbet Değişimi ve İzinler

Nöbet değişimlerini sözlü anlaşmalarla değil, yazılı talep ve yönetici onayıyla yapın. Onaydan önce değişimin her iki çalışan için 11 saat dinlenmeyi ve haftalık sınırı bozmadığını kontrol edin. Yıllık izin, rapor ve mazeret izinlerini çizelgeyi yayımlamadan önce işleyin; izinli kişinin nöbetini kimin devralacağını aynı anda belirleyin.

Kayıt Tutmak

Planlanan çizelge ile fiilen tutulan nöbet farklı olabilir. Gerçekleşen giriş-çıkış saatlerini kaydedin, değişimleri ve onaylarını saklayın. Fazla çalışma ödemesi, denkleştirme ve olası bir uyuşmazlıkta ispat bu kayıtlara dayanır.

Sık Yapılan Hatalar

• 24 saatlik nöbet yazmak: 4857'ye tabi işçide günlük 11 saat sınırı aşılır.
• Akşamdan sabaha geçiş: 23:00'te biten nöbetin ardından 07:00 nöbeti 11 saat dinlenmeyi ihlal eder.
• İşyerinde bekleme süresini saymamak: Çağrı beklenen süreler md. 66 gereği çalışma süresi sayılabilir.
• Hafta sonu yükünü hep aynı kişilere vermek: Adaletsiz rotasyon devamsızlık ve istifaya yol açar.
• Onaysız nöbet değişimi: Kimin nöbette olduğu belirsizleşir, kayıt ve sorumluluk karışır.

Nöbet Çizelgesini Programla Yönetmek

Personelimiz'in vardiya programı nöbetler için de kullanılabilir: başlangıç-bitiş saatleriyle vardiya tanımlar, personeli haftalık görünümde tarihlere atarsınız. Atama sırasında ardışık görevler arasında 11 saatten az dinlenme veya çakışma varsa sistem uyarı verir. Çalışanlar kendi vardiyalarını görür ve değişim talebi oluşturabilir; talepler yönetici onayıyla sonuçlanır ve taraflara bildirim gider. Vardiya tanımına göre başlangıçtan önce hatırlatma bildirimi de ayarlanabilir. Program nöbete özel ayrı bir modül içermez; nöbetler vardiya olarak tanımlanır. Dijital planlamanın diğer faydaları için vardiya yönetim sistemi yazımıza göz atın.