PersonelimizPersonel Yönetim Sistemi
Rehber

Uzaktan Çalışma Yönetimi: İşveren Rehberi (İş Kanunu md. 14 ve Yönetmelik)

Personelimiz Editör EkibiYayın: Güncelleme: İzin, Vardiya ve Devam Takibi

Uzaktan çalışma, pandemi döneminde hız kazanan ve artık birçok işyerinde kalıcı hâle gelen bir çalışma modelidir. Türkiye'de uzaktan çalışma 2016 yılında 6715 sayılı Kanun'la 4857 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesine eklenmiş; ayrıntılar ise 10 Mart 2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Uzaktan Çalışma Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Bu rehberde işverenin yasal yükümlülüklerini ve uzaktan ekibi pratikte nasıl yöneteceğini özetliyoruz. Dağınık ekiplerde giriş-çıkış kaydı için mobil PDKS uygulaması yazımıza da bakabilirsiniz.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut durumunuz için avukatınız veya mali müşavirinizle doğrulayın.

Uzaktan çalışma nedir? (İş Kanunu md. 14)

Kanuna göre uzaktan çalışma; işçinin, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinden ya da teknolojik iletişim araçları ile işyeri dışında yerine getirmesi esasına dayalı, yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir. Yani uzaktan çalışan da normal bir işçidir; iş sözleşmesi, SGK bildirimi, ücret ve izin hakları aynen devam eder. Değişen yalnızca işin yapıldığı yer ve yöntemidir. Farklı sözleşme seçeneklerinin karşılaştırması için iş sözleşmesi türleri rehberimize bakabilirsiniz.

Yazılı sözleşme zorunluluğu ve içeriği

Uzaktan çalışma ilişkisi yazılı olarak kurulmalıdır. Kanun ve Yönetmelik, sözleşmede en az şu konuların düzenlenmesini öngörür:

Mevcut bir çalışanın işyerinden uzaktan çalışmaya geçmesi de çalışma koşullarında değişiklik anlamına gelir. Bu nedenle kural olarak çalışanın yazılı onayı alınmalı ve ek protokol imzalanmalıdır.

Zorlayıcı nedenlerle onaysız geçiş

Yönetmelik önemli bir istisna tanır: Zorlayıcı nedenlerin ortaya çıkması hâlinde işyerinin tamamında veya bir bölümünde uzaktan çalışmaya geçilmesi için işçinin onayı aranmaz. Pandemi, deprem, sel gibi olağanüstü durumlar bu kapsamda değerlendirilir. Zorlayıcı nedenin sona ermesiyle normal düzene dönülür. Hangi olayın "zorlayıcı neden" sayılacağı somut duruma göre değişebileceğinden, böyle bir karar almadan önce avukatınızla doğrulayın.

Eşit davranma ilkesi

Uzaktan çalışan işçiye, sırf uzaktan çalıştığı için emsal işçiye göre farklı işlem yapılamaz (md. 14 ve Yönetmelik). Ücret, terfi, eğitim, yan haklar ve performans değerlendirmesinde uzaktan çalışanlar ofistekilerle aynı kurallara tabidir — meğer ki farklılığı haklı kılan objektif bir neden olsun. Uygulamada "göz önünde olmayan" çalışanın terfide geride kalması sık görülen bir risktir; değerlendirme kriterlerini yazılı ve ölçülebilir tutmak bu riski azaltır.

Veri koruma ve gizlilik

İşveren, işyerine ilişkin verilerin korunması ve paylaşılmasına dair kuralları belirleyip çalışana bildirmekle yükümlüdür. Çalışan da bu kurallara uymak zorundadır. Kişisel veriler söz konusu olduğunda 6698 sayılı KVKK hükümleri ayrıca uygulanır. Pratikte şu başlıkları yazılı bir politikaya dökmeniz önerilir:

Çalışanı izleme araçları kullanılacaksa ölçülülük ve aydınlatma yükümlülüğüne dikkat edin; ayrıntılar için PDKS ve KVKK yazımıza bakabilirsiniz.

İş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu uzaktan çalışanlar için de geçerlidir. Yönetmeliğe göre işveren, uzaktan çalışanı yapılan işin niteliği dikkate alınarak iş sağlığı ve güvenliği önlemleri konusunda bilgilendirmek, gerekli eğitimi vermek, sağlık gözetimini sağlamak ve sağladığı ekipmanla ilgili gerekli İSG tedbirlerini almakla yükümlüdür. Ergonomik oturma düzeni, ekran başında çalışma molaları ve elektrik güvenliği hakkında kısa bir rehber hazırlamak iyi bir başlangıçtır. Genel çerçeve için iş sağlığı ve güvenliği rehberimize göz atabilirsiniz. Evde meydana gelen bir olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı tartışmalı olabilir; bu konuda avukatınızla doğrulayın.

Çalışma süresi, fazla mesai ve "bağlantıyı kesme"

Uzaktan çalışma, çalışma süresi kurallarını ortadan kaldırmaz. Haftalık en çok 45 saatlik süre, fazla çalışma (İş Kanunu md. 41) ve gece çalışması (md. 69) gibi kurallar aynen uygulanır; işyerine göre denkleştirme ve esnek düzenlemeler (md. 63) de mümkündür. Sözleşmede çalışma saatlerini açıkça yazın ve fazla çalışmanın nasıl talep edilip onaylanacağını belirleyin. Hesaplama ayrıntıları için fazla mesai hesaplama rehberimize bakabilirsiniz.

Çalışma süresinin kaydını tutmak da işverenin sorumluluğundadır; "evde olduğu için bilemem" savunması uyuşmazlıkta işvereni korumaz. Fazla mesai iddialarında kayıt yoksa ispat güçleşir.

Bazı ülkelerde düzenlenen "bağlantıyı kesme hakkı" (mesai dışında e-posta ve mesajlara yanıt vermeme) Türk mevzuatında açıkça yer almaz. Yine de iyi bir uygulama olarak mesai dışı iletişimi acil durumlarla sınırlamanızı, mesaj saatleri için ekip kuralı belirlemenizi öneririz. Bu hem tükenmişliği azaltır hem de fiilen fazla çalışma oluşmasının önüne geçer.

Ekipman ve masraflar

Yönetmeliğe göre, aksi kararlaştırılmadıkça işin yapılması için gerekli araç, gereç ve ekipman işveren tarafından sağlanır. Teslim edilen ekipmanın listesi ve değeri sözleşmede veya ayrı bir zimmet belgesinde gösterilmelidir. Çalışan, işverenin sağladığı ekipmanı özenle kullanmak ve işin gereği dışında kullanmamakla yükümlüdür.

İnternet, elektrik, telefon gibi işin gerektirdiği masrafların nasıl karşılanacağı sözleşmede belirlenir: sabit aylık ödeme, belgeli masraf iadesi ya da ücrete dahil etme gibi yöntemler kullanılabilir. Bu ödemelerin gelir vergisi ve SGK primi açısından nasıl değerlendirileceği yönteme göre değişir; mali müşavirinizle doğrulayın.

Uzaktan ekibi pratikte yönetmek

Hedefler ve OKR

Uzaktan çalışmada ekranda geçirilen süre değil, çıktı ölçülmelidir. Çeyreklik OKR'ler (hedef ve ölçülebilir anahtar sonuçlar) ya da işe özgü KPI'lar belirleyin, haftalık kısa 1-1 görüşmelerle ilerlemeyi takip edin. Değerlendirme yöntemi için performans değerlendirme yazımıza bakabilirsiniz.

İletişim kuralları

Dış görev ve uzaktan giriş kaydı

Sahada, müşteride veya geçici olarak işyeri dışında çalışan personel için devam kaydının nasıl tutulacağını önceden belirleyin. Personelimiz'de çalışan, terminal ekranından PIN'i ile dış görev talebi gönderir; talebe konum bilgisi ve kısa bir açıklama eklenir. Yönetici talebi "Dış Görev Talepleri" sayfasından onaylar veya reddeder; onaylanan talep, konumuyla birlikte o günün giriş kaydı olarak devam tablosuna işlenir ve çalışana sonuç bildirilir. Böylece uzaktan çalışma günleri de puantaja aynı kurallarla yansır. Personel ayrıca kendi panelinden fişli masraf talebi girebilir, yönetici onaylar; şirket ekipmanları ise zimmet kayıtlarıyla izlenebilir.

Hibrit ve esnek modellerin karşılaştırması için esnek çalışma modelleri yazımıza da göz atabilirsiniz.

Uzaktan çalışma kontrol listesi

Uzaktan ve sahadaki personelin giriş-çıkışını, masraflarını ve zimmetlerini tek panelde izlemek için personel giriş-çıkış takip sistemimizi inceleyebilirsiniz.

Evden ve sahada çalışan personelin giriş-çıkış ve dış görev kaydını inceleyin. Mobil giriş-çıkışı inceleyin →

Sık Sorulan Sorular

Uzaktan çalışma için yazılı sözleşme zorunlu mu?

Evet. İş Kanunu md. 14'e göre uzaktan çalışma ilişkisi yazılı olarak kurulur. Sözleşmede işin tanımı, yapılış şekli, süresi ve zamanı, ücret, ekipman, iletişim ve masraflar düzenlenmelidir.

İşveren çalışanı onayı olmadan uzaktan çalışmaya geçirebilir mi?

Kural olarak çalışma koşulundaki bu değişiklik için çalışanın yazılı onayı gerekir. Uzaktan Çalışma Yönetmeliği'ne göre zorlayıcı nedenlerle işyerinin tamamında veya bir bölümünde uzaktan çalışmaya geçişte işçinin onayı aranmaz.

Uzaktan çalışana fazla mesai ödenir mi?

Evet. Uzaktan çalışan da İş Kanunu'nun çalışma süresi kurallarına tabidir; haftalık 45 saati aşan çalışma md. 41 uyarınca fazla çalışmadır. Bu nedenle çalışma süresinin kayıt altına alınması önemlidir.

Uzaktan çalışmada ekipman ve internet masrafını kim karşılar?

Yönetmeliğe göre aksi kararlaştırılmadıkça ekipman işveren tarafından sağlanır. İnternet, elektrik gibi masrafların nasıl karşılanacağı sözleşmede belirlenir; vergi ve SGK etkisini mali müşavirinizle doğrulayın.

Türkiye'de bağlantıyı kesme hakkı var mı?

Türk mevzuatında açıkça düzenlenmiş bir bağlantıyı kesme hakkı yoktur. Ancak mesai dışı iletişimi sınırlamak iyi bir uygulamadır; mesai dışında fiilen yapılan çalışma fazla çalışma doğurabilir.

İlgili Makaleler

Bu süreci Personelimiz ile yönetmek isterseniz

Personelimiz web tabanlı bir personel yönetim sistemidir: giriş-çıkış, puantaj, izin, vardiya ve maaş hesaplama tek panelde. 29 gün ücretsiz, kredi kartı gerekmez.

WhatsApp